Het was zover. Zaterdagmorgen kwart voor 5 werd ik opgehaald door Peter, één van de dierenartsen, en vertrokken we naar Schiphol. Daar hadden we afgesproken met Maartje (die alles heeft gefilmd ) Kristen (dierenarts) Colette (dierenarts) Bart, Mirjam en Marjolein. Paul (dierenarts) was al een vliegtuig eerder vertrokken en die zouden we ontmoeten in Munchen. Nicole en Mareike waren de avond ervoor al vertrokken met de auto. Rond half één kwamen we aan op Sarajevo. Met de taxi naar het busstation en toen ruim 3 uur met de bus naar Tuzla. We waren laat op onze plek van bestemming en besloten dan ook om de volgende morgen pas naar het asiel te gaan. De zaterdagavond werd gebruikt om bij te komen want het was een lange dag geweest.

Zondag met z'n allen naar het asiel. Ik was zo benieuwd hoe er gereageerd zou worden door iedereen. Onderaan de weg stond Nevenka ons al op te wachten, samen met Maja, ze zou heel de week onze tolk zijn. Onderaan de weg kwamen we al zwerfhonden tegen. Ze kennen allemaal Nevenka, en ze had een pup op haar armen. Halverwege de weg omhoog kwamen er nog meer honden op ons af. Om het asiel heen verblijven een aantal honden. Deze honden krijgen eten van Nevenka en van de werknemers van het zandwinningsbedrijf wat er zit. De honden zijn daar veilig, want de jagers mogen niet in de buurt van het asiel komen. Onderaan de weg is een militair / politie schietterrein. Ook hier lopen ongeveer 5 honden rond. Ze worden gevoerd door de politie en militairen. Zo lang de honden daar blijven zijn ze veilig.

De honden hoorden ons, al pratend, aankomen en we werden ontvangen met geblaf en gekwispel. Het gaf me tegelijkertijd een goed en verdrietig gevoel om daar weer te zijn. Een goed gevoel, want het voelt toch iedere keer als “thuiskomen “ bij mijn hondjes. Verdrietig omdat ik het nog steeds vreselijk vind om de honden “gevangen “ te zien, en vooral de reden waarom ze daar zitten.

De dierenartsen vonden de honden er goed uitzien, ze hadden allemaal erger verwacht !!!

Er liepen maar 2 honden rond die er niet zo best uitzagen. Een soort schurft, bijna geen haren meer en rode plekken op hun huid. Wat ze hebben is in ieder geval niet besmettelijk, want geen andere hond heeft het en deze 2 zitten er toch ook al vanaf het begin. Ze waren verder niet ziek. De meeste pups waren ook wel ok. Er waren er een paar die hoestten en eentje zag er beroerd uit. (Toen we aan het eind van de week vertrokken was dit pupje al redelijk opgeknapt)

We konden nog niet veel doen want Nicole en Mareike zouden aan het eind van de middag aankomen met de kar vol spullen. In de kar o.a. de legertent, spullen voor de dierenartsen en benches. Ik had een hoop te bepraten met Nevenka. Bart en Paul zijn bezig geweest met de aggregaat, want die deed het niet. Het bleek dat de accu van het ding helemaal leeg was !!!

Ze hebben hem uiteindelijk wel aan de praat gekregen nadat de accu was opgeladen bij een garage in de stad.

Op een bepaald moment kwam er een auto aangereden waar 3 mannen uitstapten. Maja en Nevenka gingen erheen. De mannen hadden op een markt in de stad 3 pups gered van de hondenjagers. Ze kwamen de pups naar het asiel brengen. We hebben de pups uit de auto gehaald en ze zagen er op het eerste gezicht okee uit. We hebben ze even apart gezet zodat ze van de schrik konden bekomen. Eén van de hondjes ademde heel moeilijk. Ik was in één keer verliefd op dit kleine ding. Eerst dachten we dat het door de spanning kwam dat ze zo snel en moeilijk ademde, maar toen de dierenartsen er later naar keken werd het duidelijk dat ze waarschijnlijk een gat in haar middenrif had. Ze was of geschopt of aangereden waardoor het gat was ontstaan. Als ik haar in het asiel zou laten zou ze het niet overleven en ik kon het niet over mijn hart verkrijgen om haar in te laten slapen !!!! Dus op dat moment besloot ik dat ik haar een nieuwe kans wilde geven in Nederland en dat ze met mij mee zou gaan. Ik heb haar Medina genoemd (betekent liefje in het Bosnisch).

Rond een uur of 4 kwamen Nicole en Mareike in het asiel aan. De reis was gelukkig heel goed gegaan en ze hadden weinig problemen gehad bij de grenzen. Daar had ik me ook nogal zorgen over gemaakt. Ze kunnen zo moeilijk doen bij de grens als ze willen. Gelukkig was het goed gegaan. De tent werd uit de kar gehaald en werd opgezet. De honden speelden met de touwtjes en kwamen nieuwsgierig rond snuffelen.

De dierenartsen maakten een plan hoe ze het zouden gaan doen de volgende dag. Er werd besloten om onder de “constructie “ te opereren en de tent als ziekenboeg te gebruiken.

Aan het einde van de middag, stond Nevenka ineens met een pup in haar armen die er vreselijk uitzag. Waar ze de pup vandaan had weet ik nu nog steeds niet. De pup was uitgedroogd en onderkoeld. Gelukkig waren Nicole en Marijke er met de kar, daar hebben we een zak infuus uitgehaald en ik ben met Paul, Marjolein en de pup naar het huisje gereden wat we ook tot onze beschikking hadden. Paul heeft de pup een infuus gegeven en van wat slangetjes een maagsonde gemaakt zodat de pup wat eten binnen zou krijgen. De pup heeft het jammer genoeg niet overleefd, de volgende morgen is ze overleden.

Maandagmorgen 10 uur waren we weer in het asiel. Paul en Kirsten mochten 2 dagen gebruik maken van de dierenartsen praktijk in Tuzla. Er liepen 2 hoogzwangere teefjes rond en die moesten geaborteerd en gesteriliseerd worden, en die zijn dan ook als eerste meegegaan. Eén van de hoogzwangere hondjes was naar het asiel gebracht door mensen die de pups niet wilden. Het was de bedoeling dat ze de hond weer ophaalden als de pups geboren waren !!!!

Het teefje is dus geaborteerd en gelijk gesteriliseerd. Ze is de volgende dag opgehaald door haar baasje. Alle twee de hoogzwangere teefjes hadden 5 pups in zich.

Paul en Kirsten hebben de eerste 2 dagen teefjes gesteriliseerd in de praktijk. Ze hadden veel bekijks want de hele staf van de kliniek stond weinig reuen waren. Meestal zijn er juist meer reuen dan teefjes, en dat was hier dus niet. In anderhalve dag tijd zijn alle reuen, 16 stuks, gecastreerd. In totaal zijn er deze week 55 honden “geholpen” Het grootste gedeelte van de teefjes droeg pups. Er zijn zeker 50 a 60 pups “weggehaald”, deze zijn behoed voor een slecht leven !!! Dit is de enige manier.

De operaties gingen boven verwachting. Het was wat behelpen met het steriel maken van de operatiesetjes. Er moest steeds schoon water gekookt worden en dat ging de meeste tijd ook goed. Het ging één keer niet helemaal lekker toen er water was gekookt in de pan waar het kippenvlees nog in dreef !!!! Dat was niet echt steriel te noemen en dat heeft wat voor oponthoud gezorgd. Ze zijn constant bezig geweest met opereren. Het was voor de dierenartsen een zware klus. Op een blok hout was een pallet gelegd en dat werd als tafel gebruikt. Geen verstelbare tafels dus. Petje af voor al het werk dat ze hebben verricht.

Dat was voor mij ook het belangrijkste. De dierenartsen moesten door kunnen gaan.

Jammer genoeg kwam het hout voor de hokken niet in de week dat we er waren. Het was de bedoeling dat we 24 hokken in elkaar zouden zetten. Het transportbedrijf had me beloofd dat het hout er uiterlijk maandag zou zijn. Dat is dus niet gelukt. Daardoor konden de meeste anderen niet zo veel doen. Er is veel geholpen op de ziekenboeg. De honden die “geholpen” waren werden in de tent gelegd en werden door de anderen in de gaten gehouden. Dekentjes eroverheen, water geven als ze weer wat bijkwamen, de honden geruststellen als ze wakker werden en weg wilden. Nicole en Bart hebben van het hout dat nog in het asiel lag 2 hondenhokken gebouwd. Mirjam en Mareike hebben een hondje (we noemen haar oma) gewassen en vertroeteld. En één van de honden met de schurft heeft een wasbeurt gehad.

Ik heb de meeste tijd als chauffeur gefungeerd. De dierenartsen naar het asiel brengen, naar het hotel brengen. Bij de da praktijk spullen halen die nodig waren. Honden naar de praktijk brengen. Doordat de Bosnische dierenarsten hun werk niet helemaal goed hadden gedaan (er waren zeker 4 honden die na gesteriliseerd te zijn geweest weer zwanger waren geworden) hadden ze beloofd 6 honden gratis te steriliseren. Dus ik heb 3 dagen lang iedere ochtend om 8 uur 2 honden bij de praktijk gebracht, en daarna weer opgehaald.

Ik ben met Nevenka op pad geweest om brood te halen, dit gaat door de “kippensoep” heen wat als voer dient voor de honden. We zijn bij een soort van metaalhandel geweest om te kijken wat het kost om rennen te maken. Nu moeten er steeds honden aan de ketting als er bijv. eten gegeven wordt. De dominantste gaan dan vast, anders krijgt de rest geen eten. Dan kunnen die honden in een ren zodat ze niet aan de ketting hoeven, en de andere honden kunnen er dan niet bij. Of als er een hond apart moet die net binnen komt, of één die pups heeft. Ik wil die honden niet aan kettingen.

‘s Maandag kwam er weer een auto aan. Een man had een dag of 7 ervoor een herder van straat gehaald die was aangereden. De hond wilde bij hem niet eten, en hij kon hem ook niet houden want hij had zelf al een hond. De hond liep mank en Peter heeft de hond nagekeken. Haar rechterachterpoot bleek geheel uit de kom te zijn. Omdat het al zo lang was geleden kon er niets meer aan gedaan worden. Als de hond een paar weken rust had dan kwam het weer goed met haar, ze zou waarschijnlijk altijd wat mank blijven lopen maar er geen pijn meer aan hebben. We hebben de herder in het asiel opgenomen en apart gezet, zodat ze een paar weken rustig aan moest doen. Het is een hele lieve vrolijke herder, en eten deed ze als de beste.

Dinsdagmorgen om 8 uur hadden Nevenka en ik een afspraak bij de gemeente. Daar hebben we weer een gesprek gehad met de ambtenaar die zich inzet voor het asiel. Het beton onder de constructie heeft de gemeente betaald en de weg naar het asiel hebben ze begaanbaar gemaakt. Het is al heel wat voor daar !!!! Kimo (zo heet de man in kwestie) beloofde dat ze zouden blijven helpen, en dat ze er een project van wilden maken. Er wordt een plan opgesteld voor het asiel en daar gaan ze dan stap voor stap mee aan het werk. Als het een project van de gemeente is dan kunnen ze meer doen. Ik vind alles prima als ze maar helpen !!! Er is weer van alles beloofd, en ik hoop dat er iets van uitkomt. Het blijft nu eenmaal Bosnie. Ik blijf hem in ieder geval achter zijn broek aan zitten. Het is niet alleen voor de honden wat we doen, de stad wordt er ook beter van. Geen overlast meer en een beter stadsbeeld dus.

Toen ik met Maja (de tolk, ze was natuurlijk ook meegeweest) in de taxi zat onderweg naar het asiel werd ik gebeld dat ik snel moest komen want er was een geit gebeten door één van de honden in het asiel !!!! en de mensen van die geit waren op “oorlogspad “

Het hek was niet goed dichtgedaan er was een hond naar buiten gegaan. Daar liep net een gezin hun geiten “uit te laten “ en de hond had één van de geiten gepakt. Toen we dus bij het asiel aankwamen stond daar een boze man en die wilde dat ik die geit zou kopen want die geit zou dood gaan. De dierenartsen hadden al naar de geit gekeken en betadine op de wond gedaan. Er zat een gat aan de linker en rechterkant van de nek van de geit. Peter zei dat de geit antibiotica nodig had een paar dagen en dat het dan waarschijnlijk goed zou komen met het dier. Dus Maja vertelde dat tegen de boze eigenaar, maar die vond het helemaal niets. We moesten die geit van hem kopen. Ik heb hem verteld dat de dierenartsen 3 dagen lang de geit antibiotica zouden geven en als het dan nog niet goed zou gaan ik hem geld zou geven voor de geit. Zo’n dier is voor die mensen veel waard en ik kon daar gewoon niet omheen. Maar ik wilde eerst proberen om die geit weer goed te krijgen. Ik ben antibiotica gaan halen bij de praktijk en Peter en Colette zijn 3 ochtenden naar die man gegaan en hebben de geit behandeld. De geit is helemaal opgeknapt en de man en zijn vrouw waren er tevreden mee.

Na het geit incident ging iedereen weer aan het “werk”en ik ging ik samen met Nevenka, Bart en Maja op pad naar de metaalhandel, en pallets halen. Toen we op de terugweg waren werd Nevenka gebeld dat er kinderen een hond hadden gevonden die die ochtend was aangeschoten door jagers. Bijna iedere morgen gaan de jagers op pad om een uur of 5 om honden te schieten !!!! Ik heb Paul gebeld (die was in de praktijk) en verteld dat we met een hond zouden komen die een wond had, maar we wisten nog niet hoe de hond eraan toe zou zijn. Paul en Kirsten zouden klaar staan als we kwamen. Bij een flatgebouw liepen tientallen kinderen en Nevenka vroeg naar de hond. Ze renden allemaal naar een deur en daar ging Nevenka naar binnen. Ik had een heel naar gevoel in mijn lijf, want waar zou ze mee naar buiten komen !!! Het was een teefje die aan de linker voorkant een groot gat had zitten. Ik weet niet waar die jagers daar mee schieten maar dat zijn geen gewone kogels. De wond was vreselijk. We zijn als een gek naar de praktijk gereden. Daar constateerde Paul en Kirsten dat er voor dit hondje weinig kans was en we besloten om haar in te laten slapen. Als ik er aan terug denk wordt ik er weer “ziek” van. Ik heb bij haar gezeten tot ze niet meer ademde en daarna ben ik in Kirstens armen in huilen uitgebarsten. Het verdriet wat ik voelde op dat moment kwam vanuit het diepst van mijn ziel. Hier doe ik het dus voor, om dit soort gruwelpraktijken te voorkomen. Dat moment heeft me nog meer wilskracht gegeven. Het idee dat Nevenka dit wekelijks mee moet maken maakte dat ik nog meer respect kreeg voor haar. We hebben dit hondje gered. Anders was ze een vreselijke dood gestorven. Het positieve hiervan is ook dat er dus mensen zijn die Nevenka weten te vinden en er wat aan proberen te doen dat deze honden van ellende doodgaan. Het was één van de zwaarste dingen voor mij die week.

Woensdag was het tv dag !!! Rond 11 uur kwamen er 2 tv ploegen en een paar mensen van de krant. Er werd gefilmd, er werden interviews gegeven en foto’s gemaakt.

Toen ik de dierenartsen en een aantal mensen weg had gebracht en nog alleen met Nevenka in het asiel was, belde Ines op (ze is Bosnisch maar woont en werkt in Nederland en was voor 2 maanden in Tuzla) dat ze een pup had gevonden die bij het busstation tussen de bussen rond liep. Of de pup naar het asiel kon. Natuurlijk kon dat. Dus ze heeft de pup meegenomen en de volgende morgen hebben we de pup mee naar het asiel genomen.

Toen Paul en ik met de bus (nog nooit van mijn leven in een bus gereden, maar ik heb daar de hele week rondgereden of ik al jaren ervaring had) naar het asiel reden zat er een hondje onder aan de weg die omhoog gaat naar het asiel, bij het schietterrein. We keken elkaar aan en zonder woorden hadden we besloten dat we haar mee zouden nemen naar het asiel. Toen we daar aan kwamen vertelde Nevenka dat het hondje Linda heette en dat ze op het schietterrein “hoorde” daar kreeg ze eten. We besloten om haar te steriliseren en haar de volgende dag terug te zetten. Linda was helemaal niet blij in de bench en wilde niet eten en drinken. Toen ze goed genoeg bij was om weer losgelaten te worden hebben Paul en ik haar weer afgeleverd bij het schietterrein. De bewaking kwam naar ons toe en zag dat we Linda bij ons hadden. Hij zei No No en wees naar het asiel. Toen we hem lieten zien dat ze gesteriliseerd was kreeg hij een lach op zijn gezicht en was het goed. Linda werd hartelijk ontvangen en ze liep kwispelend het terrein op. Hier was haar thuis en daar was ze gelukkig.

Het voelde goed. Jammer genoeg was er geen tijd om de andere honden die daar liepen ook te helpen. Iets voor de volgende keer !!!!

Donderdagmorgen stond er een man voor het hek met zijn hondje. We waren de avond ervoor op de tv geweest en hij wist dus dat er dierenartsen waren. Of ze a.u.b. zijn hondje wilden steriliseren. Hij had er geen geld voor. Hij had het hondje al een paar keer bij andere mensen gebracht maar het hondje kwam steeds terug. Peter maakte een grapje, als hij een biertje zou brengen dan werd zijn hondje gesteriliseerd.Toen ze met het hondje bezig waren stond de man alweer voor het hek met een tas vol biertjes !! Het teefje droeg pups bij zich. De man heeft aan het eind van de middag zijn hondje weer opgehaald en was dolgelukkig.

Ook kwam er die dag een vrouwtje aangelopen met een tas bij zich waar haar kat in zat. Ook zij had ons op tv gezien. Toen ik naar haar toe liep en ze me zag zei ze : Wilma !!! en pakte me vast en begon me te kussen !!!! Wat tv al niet kan doen!

Peter heeft naar de kat gekeken en antibiotica gegeven en verteld wat ze moest doen en waar ze op moest letten. Ook deze vrouw was blij. Hopelijk is het goed gekomen met haar kat.

Donderdag avond 23.00 uur vertrokken Nicole en Marijke weer met de auto Er gingen 5 honden met hun terug naar Nederland. Nicole was meegekomen naar Tuzla voor de collie die er rondliep. De dierenartsen hadden zo hun twijfels of de hond de reis wel zou overleven. Nicole heeft het er heel de week moeilijk mee gehad maar op de laatste dag toch besloten om de collie (hij heet nu Jessie) mee te nemen. En nu is Jessie dus in Nederland en hij doet het supergoed.

Met de collie gingen ook 4 pups mee met de auto. Mareikes hondje (Mica) , Marjoleins Muis, Nicole had een pup bij zich voor vrienden en mijn Medina. Ze zijn allemaal goed in Nederland aangekomen.

Vrijdag was de laatste dag daar voor ons. ’s Ochtends om 8 uur had ik al 2 honden bij de praktijk afgezet. Daarna de dierenartsen en de anderen opgehaald. We zouden op tijd stoppen want dan kon iedereen de avond nog uitrusten voor de lange dag die er aan zou komen. En we zouden met z'n allen eten. Op de pups en 4 honden na waren alle honden in het asiel “geholpen”

Toen ik iedereen weg had gebracht ben ik samen met Maartje nog teruggegaan naar het asiel. Ik moest de bus nog terugbrengen bij Moharem. Hij werkt om de dag in het asiel en het was zijn bus waar we heel de week in gereden hadden. Maartje en ik wilden nog afscheid nemen van de honden. We hebben er nog zeker een uur rondgelopen en honden geknuffeld. Toen het al wat donker begon te worden moesten we wel weg, maar we wilden eigenlijk niet. Arm in arm zijn we huilend weggegaan. Het deed pijn om alle honden daar achter te laten, wetende dat de winter eraan kwam. Maar we konden op dat moment niets meer doen.

Nevenka had voor iedereen kado'tjes meegenomen. We kregen allemaal een pen in een houder met Tuzla erop, een pot eigengemaakte (niet door Nevenka zelf) appelstroop en de mannen kregen een grote fles met eigen gemaakte “drank “ Heftig spul in ieder geval. Maja kwam ook nog langs en heeft afscheid van ons genomen. Ze is een grote steun geweest voor mij, en ze is als tourleidster een paar avonden met een groep mensen de stad in geweest. Ze was geraakt door wat ze allemaal gezien had en heeft beloofd te zullen blijven helpen.

Zaterdagmorgen 8 uur zouden we opgehaald worden door 3 taxi’s. De man van Nevenka kwam de 2 pups brengen die met ons mee zouden gaan met het vliegtuig.

Toen ik met mijn koffers de trap afliep in het hotel hoorde ik een hond vreselijk janken. Ik kwam beneden aan en Paul kwam aangelopen met een pup. Voor zijn ogen was een pup aangereden en de mensen reden gewoon door !!!! Die aanrijding had ik dus gehoord. Ik heb de pup vastgehouden en Paul heeft de pup nagekeken. Gelukkig bleek het mee te vallen. Wat gingen we doen, want ieder moment kon de taxi komen. De pup moest naar het asiel. Gelukkig verbleef Ines vlak bij het hotel en we hebben de pup bij haar gebracht zodat zij het beestje naar het asiel kon brengen. De pups mochten als handbagage mee. De kleinste had het er moeilijk mee. Spugen en diarree. En toen we ook nog eens 2 uur langer moesten wachten in Munchen (we moesten al 4 uur wachten daar !!!) maakten we ons toch wel zorgen om het kleine ding. Broodjes gekocht met ham, Kirsten had suikerwater gemaakt en toen ze dat op had ging het weer wat beter met Milo (zo heet zij nu) Roxy (de andere pup) stal de show in Munchen. We lieten haar steeds loslopen, en ze achtervolgde ons overal. De meeste mensen vielen gelijk op hun knieen bij het zien van dat kleine ding. Ze huppelde daar rond of het vliegveld van haar was, geweldig om te zien. Rond 23.30 uur waren we op Schiphol.

Wat een week. Zoveel voorbereiding gehad en niet wetende wat die week zou gaan worden of gaan brengen. Iedereen heeft zich super ingezet en de dierenartsen hebben werkelijk super werk verricht. Ik had niet durven hopen dat er zoveel honden “geholpen” zouden worden. Jammer dat we geen hokken hebben kunnen bouwen, zoals de bedoeling was. Het hout voor de hokken is in de tussentijd in Bosnie. Nevenka en de mensen die werken in het asiel zullen er voor zorgen dat de hokken in elkaar gezet gaan worden. Het was een zware week voor iedereen. Er zijn jammer genoeg 2 honden dood gegaan na de operaties. Maar als je bekijkt onder wat voor omstandigheden er gewerkt is en hoeveel honden er gedaan zijn is het nog een meevaller, hoe vervelend het ook klinkt.

Ik kan voor mezelf zeggen dat het een week was waar ik veel van heb geleerd, en deze week heeft me weer meer wilskracht gegeven om door te vechten voor de honden in dit land. Iedere keer als ik daar ben geweest kom ik terug als een ander mens, en dat is ook deze keer weer zo.