Verslag Marnick Bosnië 31 juli t/m 7 aug 2005
Zondag om negen uur ’s ochtends zijn we vertrokken: ik, Vincent, Edward en Christiaan. Er werd achterlijk hard gereden in Duitsland, maar het weer zat mee, het was zeker 25C. Aangezien ik net mijn rijbewijs had gehaald, was het wel even wennen om in de bergen te rijden. Zonder problemen in Oostenrijk aangekomen. We zijn tot halverwege Oostenrijk gereden, om een uur of 8 zijn we gestopt en hebben we een hotel gezocht. In het hotel hebben we wat chips en bier gehaald en toen zijn we gaan kaarten. Ik verloor.
De volgende dag vertrokken we om 9 uur. De eerste echte grensovergang was die van Oostenrijk-Slovenië, waar we zonder problemen door kwamen. We zaten ons wel een beetje zorgen te maken over de Bosnische grens, want we hadden verwacht dat ze daar moeilijk zouden gaan doen. Gelukkig viel dat mee, en laat in de middag kwamen we aan in Bosnië. Wat me opviel was dat het land zo arm was. Je zag bijvoorbeeld een roestige boot aan de kant van een rivier liggen, een oude, verrotte vrachtwagen die ontzettend stonk voor ons, en de waarschuwingsborden voor de mijnen. Er stonden kraampjes langs de weg waar de mensen fruit en dergelijke verkochten om aan wat geld te komen. En niet te vergeten alle autokerkhoven, we hebben er zeker wel 50 gezien op de weg naar Tuzla. Iedereen werd er gewoon stil van. Door foto’s en verhalen heb je nog geen idee van hoe het echt is, je moet het zelf meemaken. Na een paar uur rijden kwamen we in Tuzla. De kerncentrale trok meteen de aandacht, en het verschil tussen arm en rijk werd weer pijnlijk duidelijk: achter een of andere roestbak reed een dikke Audi met parelmoerlak. Vrijwel geen enkel huis was afgebouwd, en als het wel af was werd het ook niet opgeknapt. De inslagen van de granaten waren duidelijk zichtbaar.
Via een kronkelig bergweggetje kwamen we bij het asiel aan. Het was heel anders dan ik verwacht had, het lijkt allemaal zo anders op de foto’s. Toen we er aankwamen zaten er ongeveer 250 honden. Je komt er binnen en je hebt meteen 15 honden om je heen staan, dat was wel leuk. De eerste medewerker die we zagen was Vlado. Onder begeleiding van Ed hebben we het terrein bekeken, want Vlado kan vrijwel geen Engels. Daarna zijn we naar ons hotel (Hotel Bristol) gegaan om onze spullen uit te laden en even te douchen. We zijn uit eten geweest, wat goedkoop en lekker was. Het viel wel op dat er veel ‘moderne’ mensen liepen, dat had ik niet verwacht in zo’n arm land als Bosnië. Toen zijn we gaan slapen, moe van de reis en van alles dat we gezien hadden.
Dinsdag oude kleren aangedaan om naar het asiel te gaan. Daar ontmoetten we Mustafa(klusjesman) en zijn zoon Elvis, en Ljubo(medewerker) en Nevenka(beheerder). Nevenka liet ons trots de nieuwe waterput zien, omdat het heel moeilijk is om goed water te vinden in Tuzla. Toen zijn we meteen aan het werk gegaan: de legertent werd leeggemaakt omdat we er een laag grind in gingen gooien, als bodem voor het beton dat er op kwam. Dit moesten we doen met een schep en een kruiwagen met een lekke band. Desondanks schoot het werk toch wel op. We hebben hard gewerkt met z’n allen. Gelukkig hadden we hulp van Elvis en Mustafa, wat kunnen die lui verschrikkelijk hard werken. Aan het eind van de dag had iedereen blaren en waren we blij dat we terug konden naar het hotel.
De volgende dag gingen we het beton storten, waar we in totaal zo’n 10 uur mee bezig zijn geweest. Het werken was zwaar maar gezellig, de sfeer was goed. Ook al spraken we elkaars taal niet, we konden toch communiceren.
De volgende dag ging ik foto’s maken van de honden, en wat rommel van de vorige dag opruimen. ’s Avonds gingen we uit met Nerina, de dochter van Nevenka, Elma, het nichtje van Nerina, en Elvis. Elvis haalde bij een kiosk een zak chips, wat hij in het café op 2 schoteltjes deed. Ik vond het maar vreemd dat je je eigen chips mee moest nemen en daar ook nog schoteltjes voor kreeg. Dat is daar blijkbaar gewoon. Aan het eind van de avond zaten we ineens aan de Heineken want de Tuslanski was op.
Vrijdag gingen we naar Katica, We gingen daar naartoe om schoon te maken. Katica is een oud vrouwtje dat vroeger rijk was, haar man was professor en directeur van een school. Na de oorlog was ze alles kwijt, haar man, haar huis. Het huis waar ze woonde mocht ze niet meer in wonen. Ze heeft nu 90 euro per maand te besteden. Het enige wat ze nog heeft zijn haar dieren. Ongeveer 30 katten gok ik en 4 honden. Ze moet elke dag een uur lopen om haar beesten eten te geven. Wat vroeger haar huis was, daar mag ze nu een klein stukje van gebruiken om de beesten te houden. Het is haar allemaal teveel geworden. De katten krijgen telkens kittens en zijn mager en ziek. Nu worden haar katten eindelijk gecastreerd zodat er geen nieuwe meer bijkomen. Toen ik naar binnen liep kreeg ik een brok in mijn keel en mijn maag draaide bijna om. Het stonk verschrikkelijk en alles was vies. Er zat een houten vloer in met daarop een laag modder, stront en weet ik het wat van 5 cm. We begonnen dat weg te scheppen en toen kwam Ed erachter dat er beton onder zat. We hebben alles leeg gemaakt, en de muur geschilderd voor de hygiëne. Na een dag werken was het weer redelijk opgeruimd. Nog steeds vies, maar stukken beter dan dat het was.
’s Avonds werden we uitgenodigd door Mustafa om bij hem te bbq’en. Toen we aankwamen lieten ze trots hun honden zien en hun huisje en een pekineesje van 2 dagen oud (Mustafa fokt pekineesjes om geld te verdienen). Hun huis is ongeveer net zo groot als onze woonkamer. Ze wonen daar met zijn vieren zonder stroom en het huis heeft hij zelf getimmerd. In een klein schuurtje, wat ze speciaal voor ons opgeruimd hadden, zaten we. De tafel was netjes gedekt. De vrouw en dochter van Mustafa waren het vlees aan het bakken. Voor mij hadden ze speciaal gegrilde paprika’s gemaakt, omdat ik vegetariër ben. Er werd bier gedronken en gelachen, Ljubo was er ook. Mustafa zei nog dat we het in het schuurtje gewoon fijn en gezellig hadden en dat het niet uitmaakte wie of wat je was. En dat je even niet aan de ellende van buiten hoefde te denken. Het was een gezellige avond en een bijzondere ervaring.
Zaterdag hadden we een vrije dag, we zijn ’s ochtends naar de markt geweest en hebben wat dingen gekocht. ’s Middags zijn we naar het asiel gegaan om foto’s te nemen en ook naar Katiza om foto’s te maken. Daarna zijn we met Elvis nog wat winkels wezen bekijken en hebben we een pizza gegeten. Op straat zagen we een hondje lopen met een mank voorpootje. We konden niet zien wat het was, naar het asiel kon die niet omdat het daar al overvol was. De mensen op straat kijken je aan alsof je gek bent dat je een hond helpt. De mentaliteit daar is niet te vergelijken met hier. Er is maar een klein groepje dat de honden helpt. Daar tellen dieren niet zo mee als hier.
We konden zondag niet meer naar het asiel omdat je het terrein niet op kwam vanwege schietoefeningen van de politie. Mustafa en zijn vrouw en dochter en Elvis en Ljubo kwamen ’s ochtends naar het hotel om afscheid te nemen. Mustafa en zijn vrouw hadden voor ons allemaal een cadeau gekocht, Bosnische kaas. We zijn in een stuk door naar huis gereden. De terugreis verliep goed. Al met al was het een hele bijzondere indrukwekkende ervaring. Ik heb zeker geen spijt dat ik gegaan ben. Iedereen behalve Ed is nog verliefd geworden op een hond, Ed zijn hond zit al veilig in Nederland.
Marnick
